LiDAR Scanning คืออะไร และใช้งานอย่างไรในงานสำรวจ

LiDAR คืออะไร?

LiDAR (Light Detection And Ranging) คือเทคโนโลยีสแกนสามมิติที่ใช้ลำแสงเลเซอร์ยิงออกไปยังวัตถุและวัดระยะเวลาที่แสงสะท้อนกลับมา เพื่อคำนวณตำแหน่งและระยะทางได้อย่างแม่นยำสูง

ผลลัพธ์ที่ได้คือ Point Cloud — กลุ่มจุดหลายล้านจุดในพื้นที่สามมิติ ที่สะท้อนรูปทรงของอาคาร ภูมิประเทศ หรือโครงสร้างได้อย่างละเอียด

ประเภทของ LiDAR

Terrestrial LiDAR (TLS)

ติดตั้งบนขาตั้งกล้อง สแกน 360 องศา เหมาะสำหรับ:

• สแกนอาคารและโครงสร้างภายใน
• เก็บข้อมูลโรงงาน / Plant
• งาน As-Built Documentation

Mobile LiDAR (MLS)

ติดตั้งบนรถหรือยานพาหนะ เหมาะสำหรับ:

• สำรวจถนนและโครงสร้างพื้นฐาน
• Corridor Mapping ระยะไกล
• งานสำรวจท่อใต้ดิน

Aerial LiDAR (ALS)

ติดตั้งบน Drone หรือเครื่องบิน เหมาะสำหรับ:

• สำรวจพื้นที่ขนาดใหญ่
• สร้าง DTM ใต้เรือนยอดต้นไม้
• งานป่าไม้และสิ่งแวดล้อม

เปรียบเทียบ LiDAR กับ Photogrammetry

| หัวข้อ | LiDAR | Photogrammetry | |--------|-------|----------------| | ความแม่นยำ | ± 2-5 mm | ± 5-20 mm | | ทำงานในที่มืด | ได้ | ไม่ได้ | | พื้นที่ใต้ต้นไม้ | ทะลุผ่านได้ | ทำไม่ได้ | | ราคาอุปกรณ์ | สูง | ต่ำกว่า | | ความเร็ว | เร็ว | ช้ากว่า | | สีของ Point Cloud | ต้องเพิ่ม Camera | มีสีในตัว |

ขั้นตอนการทำงานสแกน LiDAR

1. วางแผนการสแกน

• กำหนดจำนวนและตำแหน่งของ Scan Station
• วางแผน Registration Target (เป้า) เพื่อเชื่อมภาพ
• ประเมินระยะห่างระหว่าง Station ตามความละเอียดที่ต้องการ

2. ติดตั้งและสแกน

• ตั้งเครื่องสแกนบน Tripod ให้มั่นคง
• กำหนดค่าความละเอียด (Resolution) และ Quality
• สแกนทุก Station ให้มี Overlap อย่างน้อย 30%

3. Registration (เชื่อมต่อข้อมูล)

นำข้อมูลแต่ละ Station มาเชื่อมกันเป็นชิ้นเดียว วิธีหลักที่ใช้:

• Target-based Registration — ใช้เป้า Sphere หรือ Checkerboard
• Cloud-to-Cloud Registration — อาศัยรูปทรงพื้นผิวที่ซ้อนกัน
• GNSS/Total Station Integration — นำเข้าสู่ระบบพิกัดจริง

4. Processing และ Deliverable

ประมวลผลด้วย Software เช่น Leica Cyclone, Faro Scene, Trimble RealWorks:

• Point Cloud (.las / .e57) — ข้อมูลดิบสามมิติ
• Mesh Model — พื้นผิว 3D พร้อม Texture
• BIM Model (Revit/IFC) — ใช้ใน As-Built BIM
• 2D Drawing — แปลนผัง, รูปตัด, Elevation จาก Point Cloud

การประยุกต์ใช้ในงานจริง

งานก่อสร้างและ BIM

• เก็บข้อมูล As-Built เพื่อตรวจสอบกับแบบ
• ตรวจสอบความเบี่ยงเบน (Deviation Analysis)
• สร้างแบบ BIM จากโครงสร้างที่มีอยู่แล้ว (Scan-to-BIM)

งานโครงสร้างพื้นฐาน

• สำรวจและตรวจสอบสะพาน / อุโมงค์
• ติดตาม Settlement ของโครงสร้าง
• สำรวจท่อและ Utility Network

งานมรดกทางวัฒนธรรม

• บันทึกข้อมูลสถาปัตยกรรมโบราณ
• สร้าง Digital Twin ของโบราณสถาน
• ฟื้นฟูอาคารหลังภัยพิบัติ

Software ที่ใช้งานในไทย

• Leica Cyclone 360 — มาตรฐานสำหรับ TLS
• Faro Scene — ใช้กับเครื่อง Faro Focus
• Autodesk ReCap — เชื่อมต่อกับ Revit ได้ดี
• CloudCompare — Open source ฟรี เหมาะสำหรับวิเคราะห์

ค่าใช้จ่ายและการตัดสินใจ

การเลือกใช้ LiDAR ควรพิจารณา:

• พื้นที่และความซับซ้อน — อาคารใหญ่หรือโครงสร้างซับซ้อนคุ้มค่ากว่า
• ความแม่นยำที่ต้องการ — งาน BIM ระดับ LOD 300+ ต้องการ LiDAR
• งบประมาณ — LiDAR มีต้นทุนสูงกว่า Photogrammetry 3-5 เท่า
• ไทม์ไลน์ — สแกนเร็ว แต่ Processing ใช้เวลา

---

WAIPIA มีบริการสแกน LiDAR ทั้ง Terrestrial และ Mobile พร้อมทีมผู้เชี่ยวชาญ ขอใบเสนอราคา